een mooiere wereld

Een mooiere wereld.

‘We leven in een gebroken wereld’ las ik in een folder.
Al een paar weken zingen deze zes woorden in mijn hoofd.
Is het een opvatting, is het een feit. Vanuit welk gedachtengoed is het een opmerking, een mening, een gedachte?

Is het de bedoeling dat ik er op reageer? Hoe dan? Met welk doel? Vind ik er wat van? En waarom vind ik er van wat ik er van vind?

Wil de schrijver me overtuigen? Wil hij me triggeren of wil hij graag alleen maar een statement maken?
Zes woorden die mijn aandacht trokken. Ik dacht na over de betekenis van de woorden voor mij en voeg woorden toe: ‘en ik wil hem een beetje mooier maken.’

Dat is mijn missie: de wereld een stukje mooier te maken. En ik realiseer me dat ik dat niet kan door alleen maar te zeggen dat ik dat wil.

Ik doe dat privé, als leider van een voetbalteam en in mijn werk, in de supermarkt waar ik mijn boodschappen koop, overal. Mijn uitgangspunt: de manier waarop je iets zegt maakt de kans groter dat de mensen horen wat je zegt. Ik heb geleerd om door de woorden, met gebaren, met de toon waarop ik iets zeg, met mijn gezichtsuitdrikking, gebaren en een lichaamshouding aan te sluiten bij de manier van communiceren van mijn gesprekspartner.

Maar omdat ik in het platte vlak, in een artikel zoals dit, alleen mijn woorden kan delen (en niet mijn mimiek bijvoorbeeld J) gebruik ik de woorden die ik heb om uit te leggen en te duiden. Niet om je te overtuigen of te veranderen. Dat is een mythe. Dat lukt me niet en wil ik niet. Ik wil je alleen informeren. In dit artikel mijn zienswijze op ‘het recht op de vrijheid van meningsvorming.’

Vrijheid van meningsuiting en vrijheid van meningsvorming.

Twee stellingen:

Wanneer vrije meningsuiting leidt tot meningsvorming hebben we minder last van een gebroken wereld.

Wanneer vrije meningsuiting wordt gebruikt om eenzijdig te spuien zonder de discussie aan te gaan kan het nooit leiden tot vrije meningsvorming.

Mensen die hun mening verkondigen doen het, wanneer ze lekker in hun vel zitten, niet om de ander te overtuigen. Ze doen het omdat ze loyaal en toegewijd zijn aan hun eigen normen en waarden. Ze reageren met een mening op wat ze horen, zien, ruiken,… en laten zich horen omdat ze graag willen dat de mening die ze hebben wordt gehoord. Wanneer ze lekker in hun vel zitten maken ze gebruik van hun vrijheid van meningsuiting om hun eigen standpunt kenbaar te maken. Dat doen ze omdat ze graag willen dat anderen hún mening er tegenover stellen. Wanneer dat gebeurt komt er een discussie op gang op basis van feiten en data, op basis van aannames, op basis van ‘horen zeggen’. Ze schurken hun zienswijze tegen die van een ander. Hun perceptie, hun bril om naar de wereld te kijken is die van meningen.

Tot zover alles prima.

Wanneer degene die gebruik maakt van zijn recht op vrijheid van meningsuiting niet wordt gehoord, of zoals ik het noem ‘erkenning krijgt voor het feit dat hij een mening heeft,’ dan treedt er bij de meningsuiter een mechanisme in werking dat kan leiden tot verharden van standpunten, tot het zetten van hakken in het zand. Het kan er toe leiden dat hij/zij gaat focuseen op wat niet goed gaat, dat er een vorm van achterdocht, sarcasme en wantrouwen ontstaat. Het kan er zelfs toe leiden dat iemand ‘op kruistocht gaat’, gaat ‘preken’ en de ‘machtstroef’ gaat uitspelen. Het kan er uiteindelijk toe leiden dat diegene vanuit radeloosheid (vanwege het feit dat hij niet het idee heeft dat iemand hem erkenning geeft voor het feot dat hij een opvatting heeft) gaat aanvallen.

Wanneer, bijvoorbeeld in het politieke debat, het recht op de vrijheid van meningsuiting in het geding is gaat het meestal om situaties waarbij mensen/partijen loodrecht tegenover elkaar staan en hun standpunten, weliswaar vanuit betrokkenheid bij de eigen groep of loyaal aan eigen waarden en normen, vanuit het stressmechanisme, (en niet vanuit een ik ben ok/ jij bent ok) communicatie uiten.

Dan ontstaat een situatie waarbij het er niet meer om gaat om te komen tot een nieuwe mening, maar om het eigen standpunt niet los te laten.

In een gebroken wereld worden, wanneer meningen gezien worden als onwrikbare standpunten, loopgraven gegraven, muren gebouwd en wordt prikkeldraad gespannen.

Dan dus, wanneer het beschreven stressmechanisme in werking treedt, lijkt het recht op de vrijheid van meningsuiting te verworden tot een vrijbrief om (anoniem) te spuien zonder in discussie te gaan. Je kunt het stressmechanisme herkennen doordat je gedrag ziet dat betrouwbaarheid verbergt onder een masker van aanvallen, angst, en het doordrukken van overtuiging.

Dit leidt nooit tot wederzijdse meningsvorming wanneer beide gesprekspartners uit de communicatie stappen en blijven ze hangen in het stresmechanisme. Dat is een verloren mogelijkheid voor 2 personen om de discussie aan te gaan en aan meninsvorming te doen.

Wanneer iemand wordt gehoord en er écht wordt geluisterd naar zijn normen en waarden, er echt geluisterd wordt naar de angst die hij heeft dat de wereld, zoals hij die ziet en waarneemt, niet is of blijft zoals hij in gedachten heeft dan ontstaat er een gesprek. Dan worden meningen geschurkt en ontstaat er wederzijds begrip. Het gaat er daarbij niet o dat je het eens bent met de inhoud van wat de ander zegt, maar dat je erkeniing geeft voor het feit dát de ander een opvatting heeft.

Dan is het recht op vrijheid van meningsuiting een geweldig recht om te komen tot meningsvorming.

Wanneer we begrijpen dat het hierbij gaat over betrouwbaarheid en investeren in wederzijds vertrouwen dan is een gebroken wereld een beetje minder gebroken.

Ps.

Hoe ik aan deze zienswijze kom? Ik ben in aanraking gekomen met de ontdekking van Taibi Kahler. Hij heeft zijn bevindingen samengevat en beschikbaar gesteld aan geinteresseerden. Voor mij betekent zijn manier van observeren en beschrijven van gedrag enorm veel. Ik heb vanuit zijn gedachtengoed, en vanuit mijn eigen observaties, bovenstaande beschreven. Ik geef in oktober een driedaagse basistraining waar ik met woorden, gebaren, gezichtsuitdrukking, lichaamshouding en de toon waarop ik iets zeg onder andere vertel over ‘de erkenning voor het feit dat iemand een opvatting heeft’ en ‘stresmechanismen’. Check dit.

Nabrander:

Ik schrijf artikelen, blogs, columns, verhalen, gedichten, boeken. En ik besef eens te meer dat ik dat doe om de wereld een stukje mooier te maken.