je bange kind

Wanneer je kind bang is

… omdat het uit het leven is gerukt dat het dacht te kennen: niet meer naar school, de koning die spreekt, uitzonderlijke maatregelen; een ongrijpbaar virus; berichtgeving die lastig te duiden is, (t)huiswerken.

Verbeeld je eens wat dat doet met je kind.

  1. Vanuit zijn vaste structuur plotseling naar een nieuwe werkelijkheid.
  2. Vanuit de kaders die zo belangrijk en onmisbaar zijn plotseling naar een nieuwe werkelijkheid.
  3. Vanuit het warme zorgzame contact met vrienden en vriendinnen dat zo belangrijk is plotseling naar een nieuwe werkelijkheid.
  4. Vanuit het speelse contact dat je met je dudes, je makkers, je kameraden hebt plotseling naar een nieuwe werkelijkheid.
  5. Vanuit je verbeeldende manier om naar de wereld te kijken plotseling naar een nieuwe werkelijkheid.
  6. Vanuit je actiegerichte drive om dingen voor elkaar te krijgen plotseling naar een nieuwe werkelijkheid.

Het is zo voorstelbaar dat je, als je uit je eigen leven wordt geplukt, bang-ig bent en een vorm van boosheid toont.

Die ‘bangheid’ uit zich op verschillende manieren bij je kinderen.

1. Het kind dat vanuit zijn vaste structuur zich aan wil passen aan een nieuwe werkelijkheid.

Het kind dat behoefte heeft aan structuur kan het uiten door boos te worden omdat dingen onverwacht anders gaan dan hij had gedacht. Jouw manier van helpen bij het thuiswerk kan er toe leiden dat hij je aankijkt met een blik van “ben jij nou zo dom, mam? Je moet nadenken voor je iets zegt.” 

Stel je eens voor dat je een moeder hebt die voor jou denkt, en dan ook nog eens niet op de manier waarop jij denkt, een broer die je constant wil redden door te zeggen hoe hij het zou oplossen. Stel je voor dat je die leerkracht of docent mist die je helder en duidelijke instructie gaf.

Helpend is om niet te redden en dingen voor hem te willen regelen/ organiseren maar vragen stellen om te horen hoe hij zijn werk gaat aanpakken. Geef hem erkenning voor zijn heldere manier van uitleggen, voor de logische wijze waarop hij zijn werk aanpakt en de verantwoordleijke wijze waarop hij er mee omgaat.

2. Het kind dat vanuit de kaders die zo belangrijk en onmisbaar zijn op zoek moet naar een nieuwe werkelijkheid.

Het kind dat behoefte heeft aan kaders kan het uiten door boos te worden omdat wat er gebeurt niet past bij ‘hoe het altijd hoorde’. Hij heeft een boek in zijn hoofd waar de regels instaan waaraan iedereen mag voldoen. Een uitzonderlijke situatie zoals het coronavirus staat daar niet in waardoor hij nieuwe regels bedenkt om met de nieuwe situatie om te gaan.

Helpend is om vragen te stellen die gericht zijn op zijn manier van kijken naar de wereld, gericht op zijn normen, waarden en (ongeschreven) regels. Op die manier kom je er achter hoe hij naar dingen kijkt en geef je hem waardering voor zijn opvattingen. Samen met hem ga je die nieuwe regels inpassen in ‘het nieuwe leven’

Stel je eens voor dat jij in huis zit met iemand die jou vertelt hoe de wereld nu in elkaar zit zonder dat je mee mag denken en mee mag discussieren. Dat je een moeder hebt die bezorgd is, zonder oplossingen aan te dragen, dat je een zusje hebt die alleen maar jou de schuld geeft. Dat je je vriend mist met wie je over zaken kon praten die jullie beiden raken, vanuit gezamenlijke interesse…

3. Het kind dat vanuit het belangrijke warme zorgzame contact met vrienden en vriendinnen op zoek moet naar een nieuwe werkelijkheid.

Het kind dat behoefte heeft aan het gezelschap van zijn bff (best friends forever) en graag wil delen wat ze voelt kan het uiten door de boosheid juist niet toe te laten omdat ze bang is dat ze niet boos mag worden. Dat heeft er zijn oorzaak in dat ze graag wil zin om geliefd te zijn. Op het moment dat ze boos wil worden bezeft ze dat dat er toe kan leiden dat een ander boos op haar wordt. Gevolg is een terugtrekkende beweging waarbij ze ziek, zwak en misselijk kan worden en pleasegedrag gaat vertonen.

Helpend is om haar erkenning te geven op wie ze is, onvoorwaardelijke liefde tonen en samen met haar gezellige dingen te doen + haar de gelegenheid te bieden haar vriendinnen via een groepsmeeting te zien (zonder dat jij toezicht houdt… )

Stel je eens voor dat je opgeloten zit in je huis, zonder je vriendinnen, zonder een arm om je schouders, zonder een warme intense blik van je bff, zonder de gezelligheid omdat je in je eigen huis zit met die moeder die alles wil beredeneren, die alles aan het voorkauwen is…

4. Het kind dat vanuit het onmisbare (speelse) contact met zijn dudes, makkers, kameraden naar een nieuwe (saaie) werkelijkheid moet.

Het kind dat behoefte heeft aan humor, aan grappen en grollen, aan onverwachte dingen, aan creativiteit, zijn eigen muziek en bizarre spelletjes op de computer kan boosheid op een beschuldigende manier uiten. Veel ‘ja, maar…’ zinnen (ja, maar onze docent doet het anders; ja, maar dat hoeft echt niet, staat ergens; ja, maar opruimen en huiswerk maken gaat niet samen; ja, maar je zei net dat ik…). Het lijkt of hij in staat is, met een perfecte timing om iets te zeggen waardoor hij zijn verantwoordelijkheid bij jou neerlegt. Hieronder zit de beschuldigende boosheid omdat alles in de ‘sociale isolatie’ ervoor zorgt dat hij geen ‘speels contact’ heeft met zijn kameraden die net als hij houden van metaforen, grapjes, associaties. In plaats daarvan zit hij opgescheept met jou… degene die wil dat hij zijn verantwoordelijkheid moet nemen voor zijn schoolwerk.

Helpend is hem gedurende de dag zijn creatieve humoristische speels kant los te laten gaan. Erkennen dat hij dat bizarre bijzondere creatieve contact nodig heeft (en jij het lastig vindt hem dat te geven) zorgt er al voor dat hij zijn eigen verantwoordleijkheid neemt. Eerst op de playstation, dan zijn werk…

En de vraag: wie of wat heb jij vanmorgen nodig om de drie opdrachten die je van school hebt gekregen zo te doen dat je docent/ leerkracht je een 8 zou geven.

Hij mag op zijn eigen creatieve manier dan tot een antwoord komen die past bij het ‘niet onderhandelbare’ dat je in je zin inbouwde. Stel je voor dat je hem bent, en ruimte nodig hebt om te spelen… te razen… je uit te leven… creatief te zijn… en opgesloten te zitten in een nieuwe werkelijkheid… in een huis waar bijna geen ademruimte is om te zuchten…

5. Het kind dat vanuit zijn verbeeldende manier om naar de wereld te kijken een nieuwe werkelijkheid moet zien te verbeelden.

Het kind dat behoefte heeft aan ‘alleen-zijn’ kan de boosheid wegstoppen en zich terugtrekken omdat hij het gevoel heeft dat hij ongewenst is. Dat hij er niet toe doet. Dat er een nieuwe werkelijkheid is waarbij niemand hem verteld wat hij moet doen om er mee om te gaan. Kenmerkend voor deze vorm van bangheid is dat hij zich terugtrekt, met opdrachten start maar ze niet afmaakt en langdurig zich terugtrekt uit de wereld, het gezin.

Helpend is om een lijst te maken met prioriteiten. Om gericht korte, enkelvoudige (werk)opdrachten te geven. Om geen bijzinnen te gebruiken en directief opdrachten te geven (zonder dreiging in je stem). Dit zorgt ervoor dat hij tijd heeft om na te denken en zijn denkvermogen wordt aangezet. Helpend is ook te beseffen dat hij niet eenzaam is, maar de behoefte heeft aan alleen-zijn. Alleen-zijn in dit geval is ook dat je bijvoorbeeld zegt: neem twee minuten de tijd om na te denken hoe je dit huiswerk gaat aanpakken. Over twee minuten vertel je het me.

Stel je je eens voor hoe het is om de hele dag met dezelfde mensen op een kluitje te moeten wonen, waar iedereen alles van elkaar zit. Dan is de neiging terug te trekken heel groot…

6. Het kind dat vanuit zijn actiegerichte drive om dingen voor elkaar te krijgen naar een nieuwe werkelijkheid moet.

Het kind dat behoefte heeft aan actie en spanning en uitdaging kan op een beschuldigende manier boos worden omdat hij het gevoel heeft verlaten te zijn/ worden. Dat de relatie die hij ervaart (met zichzelf, jou, de nieuwe werkelijkheid) er niet meer is. Kenmerkend voor deze vorm van boosheid is dat hij beschuldigend anderen opzet tegen elkaar en zelf buiten schot blijft. Ook kan het voorkomen dat hij geen emotionele ondersteuning aan je biedt (kom je op tijd, zit je klaar, heb jij de tijd waarop we beginnen opeens veranderd!!!) Hij zegt dan ‘je’ in plaats van ‘ik’ en beschuldigt jou daarmee indirect. 

Helpend is om hem uitdagende spannende dingen te laten doen. Korte, flitstende opdrachten met een beloning in het vooruitzicht als hij het doet binnen de afgesproken tijd. Geen opdrachten voor de hele dag maar korte adrenalineverhogende acties. Langetermijn opdrachten knippen tot korte kortdurende momenten. Dit is niet iemand die een ‘negen tot vijf’ dagritme heeft maar het liefst van hot naar her vliegt, en dat ook nodig heeft. Stel je eens voor wat hij ervan vindt als er een vorm van sociale lock-down is en het huis zijn speelplaats moet zijn…. 



Ja, je kind is bang. Op zijn eigen unieke manier. En je snapt die manier niet altijd omdat hij het uit door zich terug te trekken, door oprecht boos te worden of te beschuldigen.

Bovenstaande handreikingen gaan je op weg helpen en laten je anders kijken naar die geweldige zoon of dochter die je in huis hebt.

En de tijd waarin we leven maakt dat we in een achtbaan vol emotie zitten. Jij, en je (t)huisgenoten. Laten we ons best doen elkaar te begrijpen, door de feiten op een rij te zetten, door vanuit de normen en waarden van elk gezinslid de ander de hand te reiken door oprecht te luisteren, door met humor te relativeren, te verbeelden hoe de toekomst eruit komt te zien, gezellige samen momenten in te lassen, waarbij actiegericht denken oplossingen dichterbij haalt.

Jelte van der Kooi

ziezkijkt@gmail.com

06 24127522