Introvert? Ammehoela!!!

Introvert. Zo bestempelen we ze graag. De leerlingen die je niet aankijken maar met een afwezige blik langs je lijken te dromen en focussen op een punt op de horizon dat jij niet ziet. Het zijn de leerlingen in je lokaal die nooit grote opschudding veroorzaken, die zich, zo lijkt het, emotieloos los lijken te maken van de groep om te verdwijnen. Misschien heb je een zoon of dochter die je in bovenstaande beschrijving herkent. Wellicht herken je het bij zelf of zeggen anderen dit over jou of een leerling van je school.

Het is de leerling die baat heeft bij enkelvoudige opdrachten in plaats van een opsomming van wensen die je, het liefst binnen nu en een minuut, en als het niet anders kan binnen 1 minuut en 40 seconden, uitgevoerd zou willen zien, als het niet te veel moeite is. (voorgaande zin is alleen al door zijn overcontrolerende bijzinnen lastig te verwerken voor een kind dat enkelvoudige opdrachten verwelkomt…)

Die leerling dus. Hij of zij zit in de klas met al zijn kalmte. Het is de leerling die onder andere drie geweldige eigenschappen/ kwaliteiten heeft: kalm, vindingrijk en reflectief.

En juist die laatste kwaliteit zorgt ervoor dat er een verkeerd beeld kan ontstaan bij deze leerlingen.

De kans is groot dat je bij het woord reflecteren denkt aan:

reflecteren is nadenken over een bepaald gegeven (handeling, gedachte,) met het oog er iets uit te leren voor verbetering in de toekomst

Terugkijken dus! Om daarna vooruit te kijken.
Die manier van reflecteren past bij de manier waarop we ons onderwijs hebben ingericht. Vragen die bij deze vorm van reflecteren horen:
‘Wat heb je geleerd?’
‘Hoe heb je deze som gedaan?’
‘Hoe is die ruzie nu precies ontstaan?’
‘Hoe komt het dat je op deze manier reageert?’
‘Wat vind je zelf van het werkstuk?’
Allemaal vragen die laten nadenken over een bepaald gegeven met het oog er iets uit te leren voor verbetering in de toekomst.

En dan heb je de manier van reflecteren die past bij de leerling die ik in mijn inleiding beschreef.
Zeker tien procent van de leerlingen in je klas reflecteert op een totaal andere manier. Deze leerling reflecteert niet achteruit maar VOORUIT. Ik neem je mee op een reis in het hoofd van deze leerling. Ik herken ze in je klaslokaal door te kijken hoe ze reageren op een onverwachte vraag (het lijkt dan of ze met de mond vol tanden zitten, zich terugtrekken uit het contact, een emotieloos gezicht krijgen, wegkijken). Voor jou lijkt het op dat moment of er geen actie is, dat ze niet reflecteren (terugkijken op wat ze al weten). Ik kan je uit eerste hand verzekeren dat er enorm veel actie en activiteit is in hun hoofd. Het is alleen innerlijke actie (in-action) waarbij het nodig is om alleen te mogen zijn. De onverwachte vraag zorgt er namelijk voor dat precies op dat moment deze imaginer (dromer, verbeelder) het idee heeft, door de onverwachtheid, dat hij niet welkom is. En sluit hij zich af. Dat is het moment dat veel leerkrachten (en ouders) hun best gaan doen om deze leerling met overtuiging en met het op een andere manier (uitgebreider, met herhalingen en bijzinnen) stellen van een vraag tot een antwoord te laten komen. Gevolg? Nog meer afsluiten, geen antwoord, emotieloosheid, terugtrekken. Dat is wat je ziet maar ‘de kaft zegt niet altijd wat over het boek’

Deze leerling heeft de in-actie manier van reflecteren: interne actie die gericht is op het verwerken van beelden, zienswijzen, creaties, woorden, patronen, ideeën, gedachteflitsen, hersenkronkels,… teneinde te komen tot verrassende, heldere, innovatieve concepten, gedachten, uitvindingen…

Je zet deze leerling niet ‘aan’ door hem een vraag te stellen of hem op een gemoedelijke, vriendelijke, pleasende manier of met speelse humoristische opmerkingen aan het werk te krijgen. Je laat deze leerling reflecteren door hem aan te zetten tot in-actie door hem te bedienen van het zogenaamde directieve kanaal: start met een werkwoordvorm; één opdracht tegelijk; een niet dreigende maar standvastige manier van praten waarbij wat je zegt aanzet tot in-actie. Wanneer je daarbij de tijd aangeeft waarbinnen je wat van deze leerling verwacht gaat hij (in zijn hoofd) aan het werk. Hij weet dan dat hij welkom en autonoom is, doordat je hem toestemming geeft om alleen met die ene opdracht aan de slag te gaan.

‘Zeg me hoe je dit gaat aanpakken. Neem twee minuten de tijd om dat te bedenken.’
‘Maak twee versies van het plan. Lever het aanstaande vrijdag om 12 uur in.’
‘Bedenk een school waar plekken zijn gecreëerd om alleen te kunnen zijn. Volgende week dinsdag heb ik je voorstel.’
‘Vertel over drie minuten hoe jij deze opdracht gaat aanpakken.’
‘Deel wat je weet over vulkanen. Over vijf minuten geef ik je het woord.’
Bovenstaande zinnen, allemaal in het directieve kanaal, zetten deze leerling aan tot in-actie. Hij verbeeldt op een reflectieve, fantasierijke en kalme manier. Dat is zijn kracht, dat is zijn kwaliteit. En ja, op het moment dat je dat ziet besef je dat reflecteren er een nieuwe inhoud bij krijgt.

Ik introvert? ammehoela!!! Ik ben een verbeelder met de meest geweldige oplossingen. Zet me aan tot in-actie en ik kom tot de meest fantastische ideeën.

Wil je (veel) meer weten over de manier waarop jij reflecteert, door welke bril jij naar de wereld, naar de ander kijkt? Wil je weten welk communicatiekanaal jijzelf het meest gebruikt en welke kwaliteiten vooral bij jou passen? In de driedaagse basistraining die ik verzorg in Odoorn op 14 en 15 september + 10 november 2017 krijg je antwoord. Neem je tijd om daarop te reflecteren.
Meer info