je liegt, juf!

boos1Mijn juf is een leugenaar.

‘Maar dat kun je toch niet zeggen!!!’ roept de juf van John verontwaardigd. John had de juf net uitgemaakt voor leugenaar en natuurlijk kan dat niet, zo vinden we volgens de normen en waarden die we hanteren, uitdragen en naleven. ‘Het is toch zo. Je had gezegd dat we dat mochten doen en nu mag het niet,’ reageert John.

Eigenlijk moet juf hem gelijk geven maar het woord ‘leugenaar’ zorgt er voor dat ze hem niet gelijk geeft. Gevolg is dat beiden niet bij elkaar komen, juf excuus wil (of een ander woord wil horen dat minder heftig is) terwijl John blijft zitten met de pijn van het feit dat hij gelijk had…
John heeft, zo is mijn metafoor, een boek in zijn hoofd, met regels, met gebruiken. Hij is nauwgezet, toegewijd en kan goed observeren. Hij heeft een mening over veel dingen en is loyaal. Wanneer er iets gebeurt dat niet in zijn boek staat dan reageert hij onwillekeurig met gedrag waar je wel op moet reageren. Het is aan de mensen om hem heen om te weten te komen wat er in zijn boek staat geschreven.

Wanneer we zien dat in feite hij loyaal is aan zijn eigen ‘boek’ dan snappen we beter waarom hij reageert met ‘kritiek op anderen’; ‘koppigheid’; ‘wantrouwen’; ‘overbezorgd tav eerlijkheid’ en ‘achterdocht’

Hoe helpen we John (en onszelf).

Door hem erkenning te geven voor het feit dat hij een opvatting heeft. Bedank hem voor het geven van de mening; respecteer zijn mening.

‘Ik hoor wat je zegt. Goed dat je me hier op wijst. Vertel eens?!’ Na ‘Vertel eens’ gaat John reflecteren op zijn eigen mening en legt hij uit waarom hij zei wat hij zei, op een neutraal feitelijke toon waardoor je echt in gesprek komt.

Hij zal ook snappen dat het woord ‘leugenaar’ vervangen kan worden door een milder woord. Laat onverlet dat de boodschap die hij gaf een hele duidelijke was en was uitgesproken vanuit loyaliteit aan de regels, zichzelf, de eerlijkheid en zijn mede klasgenoten.

In dat licht gezien kun je ook zeggen dat hij, als nauwgezette en toegewijde leerling, een waardevolle bijdrage kan leveren aan het handhaven van regels en afspraken.

 

Het vak van leerkracht. Makkelijk? Nee! Uitdagend? Ja.

Binnenkort geef ik een basistraining Process Communication Model waarin het verhaal van John aan de orde komt, samen met veel meer andere praktijkvoorbeelden die geduid worden vanuit het gedragsmodel PCM. De brochure ontvangen met alle informatie: ziezkijkt@gmail.com