Water kun je niet tillen

Water kun je niet tillen, het draagt jou.

Bovenstaande wijze uitspraak is van mijn oma. Ik heb het haar horen zeggen maar weet niet meer in welk kader, wanneer en met welk doel. Toch zit het in mijn hoofd.
Ik hecht aan de woorden en geef er waarde aan. Ze zeggen mij veel, maar hoe jij de woorden interpreteert heeft vooral te maken met jouw manier om naar de wereld te kijken.
En met denkpatronen die in jouw hoofd meelopen.

Mijn oma’s wijsheid borrelde op toen ik, na de nabespreking van een groepsbezoek, verschillende zinsdelen van de leerkracht op een rij zette die ze uitsprak in de klas en tijdens het daaropvolgende overleg. Ze deed , zo zei ze, haar uiterste best om alles in de klas onder controle te houden en zag in dat het haar niet lukte. Ze zat ‘erdoorheen.’

Vrijpostig explosief

‘Hij is explosief’; ‘ik kan niets met hem’; ‘hij is alweer betrokken bij ruzies op het schoolplein’; ‘dit is de derde keer dat je niet hoort wat iemand anders in de klas zegt. Dat getuigt van weinig respect’; ‘ongehoorzaam’; ‘vrijpostig’; ‘ongeconcentreerd’; ‘zonder motivatie’; ‘overheersend’; ‘irritant.’

Onder elk van bovenstaande uitspraken zit een voorwaarde. Namelijk de voorwaarde dat het kind pas OK/ perfect is als het voldoet aan voorwaarden. JOUW voorwaarden.

Jij wilt dat het kind gedrag vertoont dat past bij jouw normen en waarden, bij dat wat jullie hebben afgesproken in de klas, bij de structuur, bij de veiligheid en sfeer.

Maar water kun je niet tillen, het draagt jou.

En wanneer dat het uitgangspunt is, en je je laat dragen door de leerling, dan komt de leerling dichterbij. Wanneer je kijkt wat elk van de leerlingen nodig heeft en je nog meer tools hebt om ze te bereiken gaat alles zoveel makkelijker.

Niets nieuws onder de zon

Wat is nieuw aan je verhaal, Jelte? Dat is bekend. Het is een open deur. Dat weet toch iedereen. Pedagogisch tact, pedagogisch klimaat, aansluiten bij de leef en belevingswereld van het kind; het kind centraal. We hebben ze allemaal voorbij zien komen. Wat voeg jij toe?

Mijn antwoord: een totaal andere, nog niet eerder vertelde manier om te kijken naar gedrag. Van jezelf, en van elk van de leerlingen in je lokaal.

Je hebt nu al de tools om veel leerlingen te bereiken. Heel veel zelfs. En laat ik nu net dat ene stuk gereedschap hebben dat je nog niet hebt. Dat ene unieke Zwitserse mes waar je al de hele tijd naar op zoek bent.

Zwitsers mes

Iedereen is uniek. Jij (de leerkracht, directeur, intern begeleider, onderwijsassistent, conciërge, …), je collega leerkrachten, ouders en alle leerlingen in je klas. In je werk voor de klas is dat je uitgangspunt. Je doet je best om een goede relatie met elk van de leerlingen in je klas te hebben en te onderhouden. En tegelijkertijd schuurt dat met de dagelijkse praktijk. Hoe goed je je best ook doet, het lukt je niet altijd om elke leerling te bereiken en je lokaal zo in te richten en je manier van lesgeven zo vorm te geven dat leren voor elke leerling uitdagend, leuk en spannend is waarbij je tegemoet komt aan de behoeften van elk van die unieke leerlingen.

Uit ervaring weet je daarnaast dat de manier waarop je iets zegt van invloed is op hoe een ander reageert. Maar hoe gaat dit in z’n werk?

Taibi Kahler, een Amerikaans klinisch psycholoog, heeft veel onderzoek gedaan naar HOE we iets zeggen.
Hij onderzocht woorden, toon, gebaren, mimiek en lichaamshouding en kwam tot verrassende conclusies.
Hij ontdekte observeerbare patronen in gedrag. Vrij vertaalt: bepaalde clusters van gedrag die niet alleen aangeven welke ‘taal’ iemand spreekt, maar ook hoe iemand gemotiveerd wordt, welk gedrag iemand laat zien onder stress en in welke omgeving iemand het meest op z’n gemak is.
In totaal ontdekte hij zes clusters en gaf ze de namen Harmoniser, Gestructureerd denker, Doorzetter, Rebel, Dromer, Promotor. Hij benadrukte dat iedereen de kenmerken van al deze clusters in zich heeft. Echter één cluster is dominant. Hij noemt dit het Basistype.
Zijn ontdekkingen heeft hij samengevat in het Process Communication Model.

Voor het onderwijs betekent dit dat er nu een antwoord is op de vraag HOE je als leerkracht iedere leerling kunt bereiken! Leer de ‘taal’ spreken van elk type, leer de gedragsclusters herkennen en leer hoe je elke type kunt motiveren, hoe je stressgedrag kunt voorkomen of als het toch voor komt je een gerichte interventie kunt doen.

De uitdaging voor jou ligt in het bereiken van iedere leerling in de groep. Ik heb een hands-on aanpak ontdekt, op basis van het model PCM. Het biedt en deelt waardevolle en praktische inzichten die al door veel leerkrachten met succes worden toegepast. Door het identificeren van het basis-persoonlijkheidstype van de leerling en het begrijpen van je eigen persoonlijkheidsstructuur, ontdek jij (de leerkracht) hoe je álle leerlingen kunt motiveren, dat je communicatie op maat biedt en hierdoor elke leerling nog beter ziet.

Met dit Zwitserse zakmes leer je hoe je écht contact maakt, jezelf blijft en in je werk het leuke met het effectieve combineert. Het Process Communication Model® is waardevol om conflictsituaties te begrijpen, te leren hoe je ze voorkomt en hoe je zorgt voor harmonie in je klas, met collega’s en ouders.

‘Ja ja, mooi praatje Jelte. Maar praatjes vullen geen gaatjes.’

‘Eerst zien en dan geloven.’
‘Zal wel’
‘Dus die leerling verandert dan als je dit toepast?’ ‘Een model werkt toch niet?’

Dat laatste klopt. Het Zwitserse mes werkt niet zonder de vaardige handen van de gebruiker. Een model werkt niet. Jij werkt met het zelfinzicht dat je krijgt.

Ik kan en ga je niet door dit ene blog overtuigen. Mijn missie is het om het onderwijs blijvend te veranderen. Niet: het kind centraal. Wel: zelfinzicht centraal. Want met het (zelf)inzicht dat ik je geef ga jij anders kijken naar het onderwijs, naar gedrag, naar elke leerling. Dit blog is er een uit vele blogs/ artikelen die ik schreef. In Praxisbulletin; voor het PO magazine; op mijn website www.ziez-onderwijs.nl en LinkedIn. Samen zijn ze mijn kijk op onderwijs.
Ik verander het kind niet. Nooit. Dat is zoiets als te proberen water te tillen. Ik kan alleen mezelf en jou nog meer zelfinzicht geven. En juist dat zorgt ervoor dat je wordt gedragen door de leerlingen in je klas.

En wanneer je hebt geleerd het Zwitserse mes te gebruiken dan ben ik ervan overtuigd dat je nooit meer water wilt tillen, maar dat het jou gaat dragen.